Filistin'de siyasi tarih yazılmaya hazırlanıyor. 2006 yılından bu yana yapılamayan genel seçimler için geri sayım başladı. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın 9 Temmuz'da imzaladığı başkanlık kararnamesiyle 28 Kasım 2026 olarak belirlenen seçim tarihi için Devlet Başkan Yardımcısı Hüseyin eş-Şeyh'ten flaş bir açıklama geldi. Eş-Şeyh, seçimlerin kesinlikle zamanında yapılacağını duyurdu.
Bu açıklama, yalnızca Filistin halkı için değil, tüm Ortadoğu siyaseti açısından da büyük önem taşıyor. Çünkü Filistin'de seçimler, uzun yıllardır siyasi krizlerin ve bölünmüşlüğün gölgesinde erteleniyordu. Son genel seçim, 2006'da yapılmış ve bu seçimde Hamas'ın sürpriz zaferi, bölgesel dengeleri kökten değiştirmişti. O tarihten bu yana Fetih ile Hamas arasındaki derin uçurum, seçimlerin önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Filistin'de Seçimlerin Tarihi ve Önemi
Filistin'de seçim süreci, 1994 yılında imzalanan Oslo Anlaşması ile başladı. İlk genel seçimler 1996'da yapıldı ve dönemin lideri Yaser Arafat başkan seçildi. Ancak 2006'daki seçimler, Filistin siyasetinde bir kırılma noktası oldu. Hamas'ın meclis çoğunluğunu kazanmasının ardından Batılı ülkelerin tepkisi, Filistin'de siyasi bir bölünmeye yol açtı. 2007'de Hamas'ın Gazze'yi kontrol etmesiyle birlikte, Fetih yönetimindeki Batı Şeria ile Hamas yönetimindeki Gazze arasında de facto bir ayrılık ortaya çıktı.
Bu bölünme, seçimlerin sürekli ertelenmesinin ana gerekçesi oldu. İki grup arasındaki diyalog çabaları, çoğu zaman Mısır, Katar ve Türkiye gibi bölgesel aktörlerin arabuluculuğuyla yürütüldü, ancak kalıcı bir uzlaşma sağlanamadı. Filistinliler, 15 yılı aşkın süredir sandık başına gidemedi; bu durum, demokratik meşruiyet tartışmalarını da beraberinde getirdi. Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları örgütleri, seçimlerin yapılmamasının Filistin halkının temel haklarından mahrum kalması anlamına geldiğini sık sık vurguladı.
2006 Seçimleri ve Yarım Kalan Süreç
2006 seçimleri, sadece Filistin için değil, bölge genelinde bir dönüm noktasıydı. Hamas'ın seçimleri kazanması, İsrail ile barış görüşmelerinin seyrini de etkiledi. Uluslararası toplumun Hamas'ı tanımaması, Filistin yönetimini zor durumda bıraktı. Bu süreçte Gazze'ye yönelik ambargolar ve saldırılar, halkın yaşam koşullarını ağırlaştırdı. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, o günden bu yana seçimlerin yapılabilmesi için defalarca girişimde bulundu, ancak her seferinde siyasi ve güvenlik engelleri nedeniyle ertelendi.
Özellikle Doğu Kudüs'te oy kullanma sorunu, seçimlerin önündeki en kritik başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. İsrail'in 1967'den bu yana ilhak ettiği Doğu Kudüs'te Filistinli seçmenlerin oy kullanabilmesi, geçmişte olduğu gibi yine gergin bir pazarlık konusu. Filistin seçim yasasına göre, Kudüslü Filistinlilerin seçimlere katılımı, seçimin meşruiyeti açısından hayati önem taşıyor.
Hüseyin eş-Şeyh'in Açıklaması Ne Anlama Geliyor?
Devlet Başkan Yardımcısı Hüseyin eş-Şeyh, yaptığı açıklamada
"Genel seçimler kararlaştırılan zamanda yapılacak"
ifadelerini kullandı. Bu açıklama, seçim takviminin arkasında durulduğunu ve erteleme yönündeki spekülasyonları ortadan kaldırmayı hedefliyor. Ayrıca eş-Şeyh, seçimlerin şeffaf ve adil bir şekilde gerçekleştirilmesi için tüm kurumların hazır olduğunu belirtti. Filistin Bağımsız Seçim Komisyonu'nun da bu süreçte aktif bir rol üstleneceği kaydedildi.
Bu gelişme, Filistin'de siyasi bir canlanma yaratabilir mi? Uzmanlar, seçimlerin yapılması halinde, Fetih ve Hamas arasında yeni bir güç paylaşımı sürecinin başlayabileceğini öngörüyor. Ancak her iki grubun da seçimlere katılım koşulları konusunda hâlâ bazı çekinceleri bulunuyor. Özellikle Hamas'ın Gazze'de silahlı kanadının statüsü, seçimlerin güvenliği ve uluslararası gözlemcilerin rolü gibi konular gündemde.
Uluslararası Toplumun Gözü Seçimlerde
Uluslararası toplum, Filistin'de yapılacak seçimleri demokratikleşme yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, seçimlere destek vereceklerini ve gerekli teknik yardımı sağlayacaklarını açıkladı. ABD yönetimi ise seçimlerin barış sürecine katkı sağlayabileceğini ancak tüm tarafların seçim sonuçlarına saygı göstermesi gerektiğini vurguladı. Arap Birliği de Filistin'deki seçimlerin bölgesel istikrar açısından kritik olduğunu belirtiyor.
Ancak bazı gözlemciler, seçimlerin zamanında yapılmasının kolay olmadığını vurguluyor. İsrail'in seçimlere izin verip vermeyeceği ve özellikle Doğu Kudüs'te oy kullanma sürecinin nasıl işleyeceği, belirsizliğini koruyor. Geçmişte İsrail, güvenlik gerekçeleriyle seçim süreçlerini zorlaştırmıştı. Bu kez farklı bir tutum sergilenip sergilenmeyeceği merak konusu.
Seçimlerin Önündeki Engeller
Seçim takvimi netleşmiş olsa da, sahada aşılması gereken birçok engel bulunuyor. Bunların başında güvenlik kaygıları geliyor. Batı Şeria'da İsrail askerlerinin varlığı, Gazze'de ise abluka altındaki yaşam koşulları, seçimlerin sağlıklı bir ortamda yapılmasını zorlaştırabilir. Filistin polisinin seçim güvenliğini sağlama kapasitesi de tartışma konusu.
Doğu Kudüs Sorunu ve Oy Kullanma Hakkı
Doğu Kudüs, Filistinlilerin geleneksel olarak oy kullandığı bir bölge. Ancak İsrail'in buradaki postaneleri kapatması veya seçim malzemelerinin girişine izin vermemesi, seçimlerin boykot edilmesine yol açabilir. Filistinli yetkililer, İsrail'den seçimlerin yapılabilmesi için gerekli kolaylığın sağlanmasını istiyor. Bu konuda uluslararası toplumun baskısı, şimdiye kadar sınırlı kaldı.
Hamas-Fetih Uzlaşması ve Seçim Güvenliği
Hamas ve Fetih arasındaki güven sorunu da hâlâ canlı. Seçimlerin kapsayıcı olabilmesi için iki grubun da adaylarının serbestçe kampanya yürütebilmesi gerekiyor. Özellikle Gazze'de siyasi tutukluların serbest bırakılması, seçimlerin önündeki önemli bir şart olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, seçimlerin başarısının, tarafların seçim sonuçlarına saygı göstermesine bağlı olduğunu hatırlatıyor.
Bununla birlikte seçimlerin yapılması, Filistin yönetiminin uluslararası alandaki konumunu güçlendirebilir. Devlet olma yolunda demokratik meşruiyet kazanmak, Filistin'in BM'deki statüsünü de olumlu etkileyebilir. Bu nedenle Abbas ve ekibi, seçimlerin gerçekleşmesi için yoğun diplomatik tempo yürütüyor.
Seçimlerin Sonuçları ve Beklentiler
Filistin'de yapılacak seçimlerin sonuçları, sadece Filistin iç siyasetini değil, İsrail-Filistin çatışmasının seyrini de etkileyebilir. Anketlere göre halkın büyük bölümü, seçimlerin yapılmasını ve iki parti arasında bir uzlaşma sağlanmasını istiyor. Ancak Filistin toplumu, geçen 15 yıl içinde sosyolojik olarak da değişti. Genç seçmenler, eski lider kadrolardan çok farklı bir beklenti içinde.
Seçimlerin, Filistin'de kurumsal yapıyı güçlendirmesi ve siyasi katılımı artırması bekleniyor. Öte yandan, seçimlerin İsrail ile olan müzakerelere etkisi tartışmalı. Bazı analistler, seçimlerden çıkacak yeni hükümetin, uluslararası toplumla daha uyumlu bir politika izleyeceğini öngörüyor. Diğerleri ise, Hamas'ın seçimlerden güçlenerek çıkması halinde, barış sürecinin daha da karmaşıklaşabileceğini düşünüyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Filistin'de genel seçimlerin zamanında yapılacağı yönündeki açıklama, umutları artırdı. Ancak bu sürecin başarıya ulaşabilmesi için uluslararası toplumun, özellikle İsrail üzerinde baskı kurması ve tüm Filistinli grupların kapsayıcı bir şekilde seçime katılımını sağlaması gerekiyor. 28 Kasım 2026, Filistin halkı için sadece bir sandık tarihi değil, aynı zamanda siyasi bir yenilenme ve meşruiyet testi olacak. Seçimlerin yapılması, ya da yapılamaması, bölgedeki dengeleri uzun yıllar etkileyecek. Tüm gözler, Filistin yönetiminin atacağı adımlara çevrilmiş durumda.
